Anale screening bij homomannen

Het regelmatig screenen van homomannen op de voorstadia van anale kanker wordt in Nederland nog niet gedaan. En dat terwijl er toch meer en meer data beschikbaar komen die aantonen dat homomannen extra bevattelijk zijn voor het ontwikkelen van deze kankersoort. Anale kanker wordt veroorzaakt door (subtypes van) HPV, het virus dat ook wratjes veroorzaakt.

Uitstrijkje helpt
Anale kanker wordt de laatste jaren veel vaker gezien, vooral bij homomannen met hiv, en in mindere mate ook bij vrouwen met hiv. Dit heeft voor een belangrijk deel te maken met het feit dat men langer leeft door de succesvolle behandeling van hiv. Het doen van een jaarlijks uitstrijkje in de anus bij homomannen kan uitkomst bieden bij het ontdekken van de voorstadia (AIN) van anale kanker en het op tijd beginnen met behandelen.

Daling baarmoederhalskanker
Onder vrouwen is het aantal doden door baarmoederhalskanker drastisch afgenomen sinds de invoering van het bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker voor vrouwen tussen de 35 en 60 jaar. In Amerika komt anale kanker bij homomannen inmiddels net zo vaak voor als baarmoederhalskanker bij vrouwen voordat het vaginale uitstrijkje werd ingevoerd.

Onderzoek
Buitenlandse experts zijn het eens over het jaarlijks anaal screenen van homomannen. In Nederland wil men eerst bepalen wat de kosten zijn van een dergelijk grootschalig onderzoek. Daarom hebben het AMC in Amsterdam en het UMC in Rotterdam nu twee proeven lopen om te kijken hoe vaak AIN of anale kanker voorkomt bij homomannen. In deze onderzoeken bekijkt men vervolgens welke behandeling het beste zou zijn om tijdig in te grijpen. Pas daarna kan worden overgegaan tot het jaarlijks screenen van homomannen met hiv.

Nauwkeurige test
In Engeland is een nieuwe test voor anale screening ontwikkeld die nog nauwkeuriger werkt. Uit onderzoek bleek dat bij 84% van de patiënten de voorstadia van anale kanker kon worden opgespoord. Het duurt nog enkele jaren voordat de onderzoeksresultaten uit Amsterdam en Rotterdam bekend gemaakt worden.

Vaccinatie ook voor jongens?
HPV is een veel voorkomende soa waartegen sinds kort ook een vaccin bestaat. Het vaccin (Gardasil) werkt vooral tegen de subtypes die baarmoederhalskanker en anale kanker kunnen veroorzaken (subtypes 6, 11, 16 en 18). Om die reden worden ook in Nederland vanaf volgend jaar alle meisjes vanaf twaalf jaar hiertegen gevaccineerd.

Meer onderzoek nodig
De vraag is of dit vaccin ook helpt bij jongens en mannen die nog niet in aanraking met het HPV virus zijn gekomen. Merck, de fabrikant van het vaccin, maakte onlangs de resultaten bekend van een onderzoek onder een groep van zo’n 4.000 jongens en mannen in de leeftijd van 16 tot 26 jaar. Hoewel blijkt dat het vaccin slechts bij 45% ook beschermd tegen infectie met HPV, werkt het in ruim 90% van de gevallen in het voorkomen van het ontwikkelen van wratjes en de voorstadia van anale kanker en peniskanker. Er is meer onderzoek nodig om deze hoopgevende resultaten te bekrachtigen.